"Hà lội" hoành tráng

Bài tường thuật này của Ngọc Lan làm tôi nhớ đến một entry trước đây của tôi về chuyện mở rộng Hà Nội. Trong khi đó thì ông Bí thư Hà Nội hai ngày sau khi lụt xảy ra mới đi thị sát bằng xe hơi, lại chê dân "ỷ lại". (Bài cũ post lại)

Quốc hội phê bình chuyện ứng phó chậm với lũ

Thứ Hai, 3/11/2008, 22:11 (GMT+7)

(TBKTSG Online) - Phản ứng của hầu hết các đại biểu Quốc hội hôm 3-11 là chuyện chính quyền thủ đô Hà Nội phản ứng quá chậm trước diễn biến mưa lũ đang diễn ra trên địa bàn Hà Nội những ngày qua.

Nội dung của ngày làm việc hôm 3-11 tại Quốc hội là thảo luận về Luật bồi thường nhà nước và một vài luật khác, nhưng vấn đề được các đại biểu đề cập sôi nổi nhất là chuyện dự báo và ứng phó với ngập lụt đang diễn ra trên địa bàn thủ đô mà chính họ bị tác động mạnh. Tuy nhiên, đây cũng là một dịp tốt để đại biểu đồng thời có thể thực hiện một phần nào việc giám sát như trách nhiệm mà cử tri đã giao phó.

Đại biểu Lê Đình Xuân (Tây Ninh) kể lại câu chuyện đoàn của ông và nhiều đoàn khác không thể đến đúng giờ họp suốt từ hôm 31-10 đến nay vì nước ngập đường, khách sạn La Thành nơi ông ở cũng ngập luôn. Ông Xuân đã ở trong tâm trạng như mọi người là sáng hôm sau thức dậy và ra đường mà không biết đoạn đường nào có thể đi được, đường nào không, nước ngập đến đâu.

Thật là rơi vào cảnh hỗn loạn, tiến thoái lưỡng nan”, ông Xuân nói và bày tỏ rằng không thể hiểu được giữa thời buổi công nghệ thông tin, với một bộ máy chính quyền giữa thủ đô, với đầy đủ các phương tiện ứng cứu, hỗ trợ nếu đem so sánh với các địa phương khác thì chắc chắn tốt hơn nhiều lần nhưng người dân thì đói thực phẩm, muốn nước rút phải chờ trời dứt mưa.

“Chúng ta có một chính quyền thủ đô đồ sộ, chẳng lẽ chỉ để chờ một câu đại loại: thiên tai thì phải chịu, chờ ít hôm nước sẽ rút đi”, ông Xuân búc xúc.

Ông kiến nghị cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, phân công rõ đâu là đầu mối lo nước sạch cho dân, có cách nào cung cấp thực phẩm giá rẻ đến vùng ngập sâu là thiết thực nhất.

Đại biểu Nguyễn Đức Kiên (Sóc Trăng) thì nhận định rằng, thiệt hại về người ở Hà Nội trong mấy ngày mưa lũ vừa qua là quá lớn, ngang với thiệt hại của một số tỉnh miền núi là không chấp nhận được. Ông Kiên cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc cảnh báo cho người dân quá chậm và trách nhiệm này thuộc về chính quyền địa phương.

Ông nói: “Trước cái chết của một học sinh lớp 7 bị nước cuốn trôi, chúng ta cần đặt câu hỏi xem ứng phó của Sở Giáo dục- Đào tạo Hà Nội thế nào, chính quyền địa phương ở đâu. Việc tổ chưc lực lượng thanh niên tình nguyện ở đâu mà không cắm chốt ở những điểm nguy hiểm, cảnh báo cho dân”.

Còn đại biểu Dương Trung Quốc cũng nói thẳng vào vấn đề trách nhiệm: “Do bất ngờ và chủ quan nên các phương án ứng xử của chính quyền Hà Nội đã không đem lại hiệu quả cao. Hà Nội đã mở rộng, vậy thì việc chuẩn bị các phương án ứng phó với thiên tai cần phải được thay đổi”.

Ông Quốc cũng cho rằng, nhà nước đã đầu tư không ít tiền bạc cho các công trình thoát nước nhưng đã có ai đặt câu hỏi vì sao những khu vực xây dựng càng gần đây thì càng úng ngập hơn những khu vực phố cổ, xuống cấp về hạ tầng?

Một đại biểu khác là bà Nguyễn Thị Nguyệt Hường đề cập đến vấn đề xa hơn: “Loại trừ tất cả những câu chuyện về dự báo thiên tai, ứng phó kịp thời hay chậm trễ còn thấy rằng hạ tầng thủ đô là một câu chuyện không có hồi kết”.

Bà Hường đặt câu hỏi Hà Nội đã đầu tư rất nhiều vào những công trình hạ tầng nhưng hiệu quả đến đâu? Và cảnh ngập lụt đang diễn ra là một hệ lụy rõ rệt của việc đầu tư thiếu hiệu quả ở các công trình hạ tầng đang phát triển với tốc độ rất nhanh ở thủ đô.

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết lại nói rằng ông cảm thấy đau đớn và xấu hổ vì “người lớn đã không đảm bảo được an toàn, tính mạng cho một học sinh cấp II chỉ vì mưa ngập”. Ông cho rằng nhân dân thông qua hệ thống bầu cử trực tiếp hoặc gián tiếp bầu ra những người lãnh đạo thành phố thì họ có quyền đòi hỏi lãnh đạo và các cơ quan chức năng chịu trách nhiệm về toàn bộ những gì diễn ra trong thành phố của mình.

Ông Thuyết yêu cầu lãnh đạo UBND thành phố phải nhận khuyết điểm trước nhân dân, thậm chí phải thi hành kỷ luật những người chịu trách nhiệm chính và công bố kế hoạch cải tạo hệ thống thoát nước để chấm dứt nỗi thống khổ của dân thủ đô những ngày qua. “Vì sự chủ quan, bị động và thiếu nhạy cảm của chính quyền là nguyên nhân khó chấp nhận nhất”, ông nói.

NGỌC LAN

Nghich ly U Minh Ha: Rung dan xac xo, rung “quan” xanh muot

Xã hội công bằng, dân chủ, văn minh...

NLĐO - Nghich ly U Minh Ha: Rung dan xac xo, rung “quan” xanh muot

“Hãy cố yêu người mà sống”!

Đôi khi, trong đời, ta phải bám víu vào cái gì đó để tin, để sống. Đôi khi ta vẫn thường lặp đi lặp lại trong trí câu hát ấy của Vũ Thành An để tự nhủ mình rằng đời dù sao vẫn còn nhiều người tốt, đời vẫn còn rất nhiều điểm sáng.

Ta đâu hay, ở một nơi nào đó một bà bí thư thứ nhất đại sứ quán lại bị quay phim đang tham gia buôn lậu sừng tê giác, sau khi một tuỳ viên và một tham tán thương mại cũng ở sứ quán ấy đã bị cáo buộc có liên quan đế đường dây buôn lậu này. Là cán bộ ngoại giao, hơn bất cứ người dân thường nào, họ biết cần phải bảo vệ danh dự quốc gia, nếu không làm gì được để tăng uy tín đất nước thì cũng đừng làm gì để hình ảnh đất nước bị hoen ố; biết đất nước mình đã ký công ước quốc tế CITES về bảo vệ động vật hoang dã; biết sức mạnh của phong trào bảo vệ môi trường ở các quốc gia phát triển, vậy mà vì tiền họ vẫn không do dự làm nhục quốc thể.

Ta đâu hay, một phó giám đốc sở bị cáo buộc nhận hối lộ hàng triệu đô la để tạo điều kiện cho một công ty nước ngoài trúng thầu môt loạt hợp đồng tư vấn trong các dự án vay vốn ODA. Nếu không bị lộ, hẳn là con đường hoạn lộ của ông vẫn thênh thang trong khi túi riêng vẫn nặng mà lại vẫn có thể đường hoàng rao giảng cho cấp dưới về đạo đức, về chống tham nhũng.

Mà cả hai trường hợp kể trên lại đều không phải do các cơ quan chống tham nhũng, buôn lậu trong nhà phát hiện mà do người ngoài phát hiện “giùm”!

Còn điều này thì ta hay nhưng đành bó tay: Mỗi ngày hàng triệu người dân thành phố này phải đổ ra đường để đến sở làm trong trạng thái mệt nhoài vì phải chen lấn do những lô cốt choán gần hết mặt đường ở hàng loạt con đường, từ tháng này qua tháng khác; chiều lại, lại tiếp tục chen lấn nhau trong khói bụi hoặc dưới mưa qua những đoạn đường khổ ải để về đến nhà trong trạng thái bơ phờ và căng thẳng. Báo chí có nói, dư luận có kêu thì cũng chỉ như nước đổ lá môn, dường như chẳng ai nghe thấy hoặc có nghe cũng thây kệ. Trong khi đó, một ông lãnh đạo một thành phố lớn khác để vài chục người dân phải thiệt mạng vì lụt lội, lại đổ cho dân “ỷ lại” (dù sau đó ông đã được tạo điều kiện để xin lỗi, trong khi có người lỡ lời còn không có được cái đặc ân này).

Sự kiên nhẫn, sức chịu đựng và lòng tin của những con người phải một mình vật lộn với thiên tai cũng như của những con người ngày ngày bị hành hạ trên những con đường khổ ải như vậy hẳn phải bị bào mòn đi rất nhiều.

Còn trong xã hội, bao cảnh anh em chém nhau vì đất, hay nói như một nhà báo kiêm nhà văn rằng “đất lên, tình người xuống”; cháu giết bà, con đánh mẹ vì tiền; nhà giáo “chống tiêu cực” thì bị nhân viên cùng trường đang đêm tới nhà chửi bới, hành hung. Đến người trồng trọt một nắng hai sương vốn xưa nay chất phác là thế, nay cũng dám trồng thứ rau mà mình thì không dám ăn, trồng chỉ để bán cho người khác ăn…

Đôi khi ta phải tự hỏi mình có bi quan quá không? Cái nhìn có đen tối quá không? Nhưng những điều liệt kê, còn xa mới đầy đủ, ở trên đều có thực cả đấy chứ? Mà nào phải những sự thực xa xăm, lâu lắc gì! Chúng xuất hiện từ khá lâu rồi và vẫn còn lặp đi lặp lại, dưới hình thức này hay hình thức khác.

Nhưng ta lại tự bảo mình: Hãy nhìn xung quanh mình xem, vẫn còn khối người tốt đấy chứ. Bạn bè mình, đồng nghiệp mình: anh A, anh B, cô C... vẫn tốt đấy chứ; thầy cô cũ của mình vẫn là những con người đáng kính; cả sếp của mình, ông D, bà H... cũng là những người tốt đấy chứ! Và cả những người không quen biết, chỉ gặp thoáng qua, có biết bao nhiêu người tử tế, cho mình cảm giác tin cậy! Phải, có không ít những con người như vậy xung quanh ta, và đó cũng là sự thực, nhưng sao điều đó vẫn không đủ sức xua tan cái cảm giác âu lo, bực bội, thiếu tin tưởng trong xã hội mà chỉ ai cố tình bịt mắt mới không nhìn thấy.

Vậy làm gì bây giờ? “Hãy cố yêu người mà sống” - ta vẫn thường mượn câu hát trên trong “Bài không tên số 5” của Vũ Thành An để tự nhủ đi nhủ lại với mình, như một sự bấu víu, rằng đời vẫn còn nhiều người tốt, còn nhiều điểm sáng. “Hãy cố yêu người mà sống” dù đời có qua lâu hay qua mau, bởi không yêu người, yêu đời nữa thì còn có lý do gì để sống? Biết thế, nhưng rồi mình lại phải tự “phản biện” với chính mình: Cố yêu người thì được rồi, dù người không phải lúc cũng dễ yêu, như khi ta bị một kẻ chạy xe ấu đâm ta té nhào rồi lại còn phải nghe một câu chửi thề ném lại phía sau: “Đồ mắc dịch!”, hay như khi ta cảm thấy bị phản bội.

Yêu người thì được, nhưng còn những gì đã đưa đẩy con người vào chỗ “khó yêu” đến thế - không chỉ là chuyện nhỏ nhặt đâm xe rồi buông một câu chửi rủa - liệu có yêu nổi không, có tiếp tục yêu được không?

Trình diễn khi nước bắt đầu rút

Cũng lội nước đi thăm dân tình bị lụt khi nước đã bắt đầu rút, nhưng mặt mày Chủ tịch khá tươi cười, và có người mở đường, người dìu bước.(Ảnh: VnExpress)
Mấy ngày trước, giá có ai dìu bước cho dân, cho cô bé học sinh lớp 7 Vân Anh. Giá có ai mở đường cho dân giữa biển nước?
Giá mà Chủ tịch cứ lẳng lặng đến với dân bị lụt để xem họ thực sự xoay xở thế nào rồi về lẳng lặng ra lệnh cho cả bộ máy nhà nước dốc hết sức giúp dân, anh nào lơ mơ trừng phạt nặng thì dân sẽ âm thầm tri ân trong lòng biết mấy. Chứ đi mà tiền hô hậu ủng, phán vài ba câu rồi hình ảnh tràn ngập tivi và báo mạng như trình diễn thế này, e phản tác dụng.

CẦN NHÀ NƯỚC MẠNH LẪN XÃ HỘI DÂN SỰ MẠNH

Để bảo vệ môi trường sống của cộng đồng cho cả hôm nay và mai sau trước những hành vi hủy hoại môi trường kiểu Vedan, Hyundai-Vinashin và cả những doanh nghiệp chưa bị phát hiện; để bảo vệ người tiêu dùng trước những mánh khóe gian lận thương mại kiểu như những cây xăng sử dụng công nghệ để móc túi người tiêu dùng và những công ty dù biết sản phẩm mình đang bán là độc hại vẫn tìm cách tuồn ra thị trường, cần cả hai cái trên - một nhà nước mạnh lẫn một xã hội dân sự (xã hội công dân) mạnh.

Một nhà nước mạnh là một nhà nước mà công chức - những công bộc của dân - có ý thức, biết và dám chủ động bảo vệ luật pháp, đặt lợi ích của cộng đồng, của xã hội lên trên hết. Nói có ý thức là bởi những vụ vi phạm về môi trường kéo dài và chỉ được vạch trần gần đây cũng như những vụ xâm phạm quyền lợi của người tiêu dùng kéo dài dường như cho thấy ý thức nói trên đang rất thiếu vắng. Nói biết là bởi, trong nhiều trường hợp, công chức có trách nhiệm cần phải cân phân giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, lợi ích của số ít người và lợi ích của số đông. Nói dám là bởi trong không ít trường hợp, trong thực tế, người công chức làm đúng theo chức trách và lương tâm chưa chắc được tưởng thưởng mà lắm khi ngược lại, còn người nhắm mắt cho qua đôi khi lại thu được lợi từ những kẻ cố tình vi phạm pháp luật. Một nhà nước mạnh không cho phép công chức của mình, khi sự việc vỡ lở, có thể trốn chạy trách nhiệm bằng cách đổ thừa cho thiếu năng lực, bởi cho đến khi sự việc vỡ lở anh ta vẫn tự cho rằng mình có năng lực đảm đương nhiệm vụ, bằng không đã phải xin từ chức. Nếu không phải do năng lực mà do bị ngáng trở trong việc thực hiện nhiệm vụ, anh ta phải biết kiến nghị lên cấp trên giải quyết, nếu không được giải quyết thì vì ý thức trách nhiệm trước người dân, trước pháp luật và vì lòng tự trọng do không hoàn thành nhiệm vụ, ít nhất anh ta phải có năng lực xin từ chức. Tiếc thay, điều này còn hiếm trong bộ máy nhà nước của ta.

Tuy nhiên, cho dù bộ máy nhà nước có mạnh đến đâu vẫn không thể thay thế được những sáng kiến và hành động chủ động của các công dân, của xã hội dân sự trong việc bảo vệ lợi ích của mình. Bởi hơn ai hết, là người dân bình thường, là người tiêu dùng bình thường, họ là người đầu tiên phải hứng chịu tác hại của việc hủy hoại môi trường hoặc của những hành vi, mánh khóe gian lận thương mại. Thực tế, dù thừa nhận hay không thừa nhận, trong xã hội đã hình thành những nhóm lợi ích khác nhau và những công bộc của dân, ngay cả trong trường hợp không bị một bên có thế và lực nhiều hơn chi phối hoặc mua chuộc, có lúc cũng không biết cân phân đâu là lợi ích lớn hơn của xã hội, đâu là lợi ích của chỉ một nhóm. Do vậy, thiết chế chính trị, luật pháp rất cần trao cho các hiệp hội, các nhóm … của xã hội dân sự quyền được chủ động có sáng kiến, kể cả sáng kiến lập pháp, và hành động, kể cả hành động pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nếu không, có nguy cơ bộ máy nhà nước, các công bộc của dân chỉ nghe thấy tiếng nói của một bên, của những nhóm lợi ích mạnh hơn, có thế và lực hơn.